Regularne odciążanie skóry i szybkie zauważenie zmian pomagają zapobiegać uszkodzeniom wywołanym długotrwałym uciskiem podczas leżenia lub siedzenia. Jako opiekunka mieszkająca z podopiecznym często widzisz go między wizytami personelu medycznego. Twoim zadaniem jest obserwacja, pomoc według indywidualnego planu i sprawne przekazywanie informacji; oceną zmian i leczeniem zajmuje się personel medyczny.

Profilaktyka odleżyn: co należy do roli opiekunki

Skąd bierze się ryzyko ucisku?

Gdy podopieczny długo pozostaje w jednej pozycji, ciężar ciała uciska te same miejsca. Pogarsza to ukrwienie i zaopatrzenie tkanek w tlen. Senior bardzo osłabiony, sparaliżowany lub nieprzytomny porusza się rzadziej albo wcale. Czas powstania uszkodzenia jest indywidualny, dlatego nie można wskazać jednego bezpiecznego czasu bez ruchu.

Szczególnie narażona jest skóra nad wystającymi kośćmi. Podczas obserwacji uwzględnia się:

  • okolicę kości ogonowej, biodra i pięty;
  • łokcie, łopatki i tył głowy;
  • miejsca uciskane przez przedmioty lub sprzęt, na przykład okulary, aparat słuchowy albo ortezę.

Ryzyko zwiększają także tarcie i przesuwanie skóry względem głębszych tkanek. Wilgoć sprzyja jej uszkodzeniom. Znaczenie mają również niedożywienie, wcześniejsza odleżyna w tym samym miejscu oraz zaburzenia czucia, na przykład związane z porażeniem lub długoletnią cukrzycą.

Przygotowanie do codziennej pomocy

Obserwujesz skórę i wspierasz ruch oraz odciążanie w uzgodnionym zakresie. Personel medyczny ocenia ryzyko, ustala plan i decyduje o ewentualnym leczeniu.

Przykładowa sytuacja: podopieczny ma być unieruchomiony na trzy miesiące, a Ty chcesz przygotować się do opieki. Porozmawiaj z personelem przed rozpoczęciem tego okresu i ponownie na jego początku. Ustal, jakie ruchy są dozwolone, jaki sprzęt będzie potrzebny i kto pokaże Ci sposób pomocy. Forum może wskazać pytania warte zadania, lecz nie stanowi podstawy zaleceń dla konkretnego seniora.

Jeszcze przed wyjazdem sprawdź rzeczywistą mobilność podopiecznego i wyposażenie domu. Pomocny będzie nasz poradnik jak czytać opis zlecenia: Pflegegrad, mobilność, noce i warunki w domu. Jeśli dopiero szukasz pracy, pytania o te warunki skieruj do naszego zespołu rekrutacji.

Codzienna obserwacja skóry i niezwłoczne zgłaszanie nowych zmian

Co możesz zauważyć przy zwykłych czynnościach?

Ubieranie, zmiana bielizny czy przygotowanie do snu dają okazję do obserwacji skóry bez dodatkowego odsłaniania ciała. Zakres i sposób obserwacji ustal z pielęgniarką. Wyjaśniaj podopiecznemu, co robisz, i dbaj o jego prywatność.

Zwracaj uwagę na nowe zaczerwienienie lub inne przebarwienie. Zgłoszenia wymagają także obrzęk, pęcherz, sączenie, otarcie lub inne uszkodzenie skóry. Słuchaj, gdy senior mówi o bólu, pieczeniu albo swędzeniu w konkretnym miejscu.

Brak bólu nie wyklucza problemu, zwłaszcza przy zaburzeniach czucia. Uwzględniaj widoczne zmiany skóry i dolegliwości zgłaszane przez podopiecznego.

Jak zareagować na nową zmianę?

Nowe zaczerwienienie, uszkodzenie skóry lub ból zgłoś niezwłocznie pielęgniarce Pflegedienst albo lekarzowi. Nie czekaj na planową wizytę ani na odpowiedź koordynatora. Równolegle zadbaj o odciążenie miejsca w bezpieczny sposób, który został już uzgodniony z personelem.

Nie określaj stopnia odleżyny. Nie rozcieraj ani nie masuj zaczerwienienia. Nie stosuj spirytusu, maści czy opatrunków z własnej inicjatywy. Opisuj to, co zauważyłaś, bez przypisywania zmianie rozpoznania.

Ustal wcześniej kanał pilnego kontaktu z personelem. W naszym artykule o komunikacji z Pflegedienst omawiamy przekazywanie obserwacji i współpracę z domową opieką pielęgniarską.

Krótki zapis w dzienniku opieki

Zapis ułatwia przekazanie konkretnych informacji. Nie powinien opóźniać kontaktu medycznego.

Co zapisać

Zakres informacji

Miejsce na ciele

Dokładna okolica i strona ciała, na przykład prawa pięta.

Moment zauważenia

Data, godzina i czynność, podczas której dostrzegłaś zmianę.

Wygląd skóry

Widoczny kolor, obrzęk, pęcherz lub uszkodzenie, bez diagnozy.

Dolegliwości

Czy podopieczny zgłasza ból, pieczenie albo swędzenie.

Wcześniejsza pozycja

Jak leżał lub siedział przed zauważeniem zmiany, jeśli to wiesz.

Przekazanie informacji

Komu i kiedy zgłosiłaś obserwację oraz jakie otrzymałaś zalecenia.

Zmiana pozycji i ruch według indywidualnego planu

Plan obejmuje łóżko, fotel i wózek

Regularne odciążanie jest potrzebne zarówno podczas leżenia, jak i długiego siedzenia. Senior spędzający wiele godzin w fotelu również wymaga uwzględnienia w planie profilaktyki.

Nie ma jednej częstotliwości ani jednego ułożenia odpowiedniego dla wszystkich. Personel ustala plan z uwzględnieniem zdrowia seniora, jego mobilności i stanu skóry. Bierze też pod uwagę komfort, sen oraz dostępne wyposażenie. Zachęcaj podopiecznego do drobnych zmian pozycji, które może wykonać sam, w zakresie uzgodnionym z personelem.

Co ustalić przed rozpoczęciem pomocy?

Poproś o konkretne odpowiedzi i pokazanie sposobu postępowania przy łóżku oraz w miejscu, w którym senior siedzi:

  • Jak często pomagać w zmianie pozycji i jakie ułożenia są odpowiednie?
  • Jak realizować plan w nocy oraz podczas siedzenia w fotelu lub na wózku?
  • Jakich pomocy używać i przy których czynnościach potrzebna jest druga osoba?
  • Jakie zmiany sprawności lub komfortu wymagają ponownej oceny planu?

Gdy podopieczny zaczyna poruszać się mniej lub gorzej toleruje dotychczasową pomoc, przekaż tę informację personelowi. Nie wydłużaj samodzielnie odstępów między zmianami pozycji ani nie wprowadzaj nowych ułożeń.

Instruktaż zamiast improwizowania

Unikaj przeciągania seniora po podłożu i tarcia skóry. Poproś pielęgniarkę lub fizjoterapeutę o pokazanie sposobu przemieszczania podopiecznego oraz używania pomocy. Sam opis czynności nie zastępuje takiego instruktażu.

Nie zastępuj siłą brakującego sprzętu ani wymaganej drugiej osoby. Bezpieczna organizacja pomocy chroni również Twoje plecy i barki. Więcej o obciążeniu i regeneracji przeczytasz w poradniku zdrowie fizyczne opiekunki w Niemczech.

Materac i inne pomoce: instruktaż oraz warunki używania

Wyposażenie dobrane do podopiecznego

Materac przeciwodleżynowy lub specjalna poduszka do siedzenia mogą dodatkowo odciążać skórę. Nie zastępują indywidualnego planu, zmiany pozycji ani obserwacji. Sprzęt powinien dobrać personel do potrzeb seniora.

Obsługa konkretnego modelu

Ustawienia, zasilanie i sposób ułożenia pościeli zależą od urządzenia. Korzystaj z instrukcji danego modelu. Przy pierwszej wizycie poproś personel o pokazanie obsługi i wyjaśnienie niejasności:

  • Na jakim podłożu ma znajdować się materac?
  • Kto ustawia urządzenie i jakie ustawienia masz kontrolować?
  • Jak używać zasilania, jeśli model go wymaga?
  • Jakie prześcieradło i dodatkowe warstwy są dopuszczalne?
  • Co zrobić przy alarmie lub usterce i z kim się skontaktować?

Alarm lub usterkę zgłoś zgodnie z ustaleniami dotyczącymi urządzenia. Nie zmieniaj ustawień na próbę. Jeśli sprzęt przestał działać, zapytaj personel o bezpieczną pomoc do czasu usunięcia problemu.

Higiena i komfort skóry bez samodzielnego leczenia ran

Pot, mocz i stolec pozostawione na skórze sprzyjają podrażnieniom. Szczegóły codziennej pomocy znajdziesz w naszym artykule o higienie intymnej podopiecznego. W profilaktyce ucisku znaczenie ma delikatność: osuszaj skórę przez przykładanie ręcznika, bez szorowania, szczotkowania i masażu.

Produkty pielęgnacyjne stosuj według ustaleń z personelem. Bez zaleceń nie używaj preparatów kryjących skórę, które utrudniają zauważenie zmiany.

Posiłki i odpowiednie nawodnienie wspierają kondycję skóry. Przestrzegaj indywidualnych zaleceń lekarza, także ewentualnych ograniczeń dotyczących płynów. Nie wprowadzaj samodzielnie diety leczniczej ani suplementów. Opatrywanie i leczenie uszkodzonej skóry pozostaw personelowi medycznemu.

Gdy potrzebna jest dodatkowa pomoc: Pflegedienst, rodzina i koordynator

Trzy karty: sprawy personelu medycznego, rodziny i koordynatora w profilaktyce odleżyn.

Rozdzielenie spraw medycznych od organizacyjnych ułatwia dotarcie do właściwej osoby. Rodzina może uczestniczyć w uzgodnieniach, jednak samo poinformowanie bliskich nie zastępuje oceny pielęgniarskiej lub lekarskiej.

Z kim rozmawiać

W jakiej sprawie

Personel medyczny: pielęgniarka Pflegedienst, lekarz

Ocena skóry, indywidualne zalecenia, plan odciążania, dobór sprzętu, instruktaż i leczenie.

Rodzina

Udział w ustaleniach domowych i kontaktach z Pflegedienst oraz lekarzem.

Twój koordynator

Brak sprzętu lub wymaganej drugiej osoby, pomoc przekraczająca Twoje możliwości oraz organizacja odpoczynku.

Jeśli plan przewiduje pomoc w nocy, zapytaj koordynatora, kto będzie ją zapewniał i jak zostanie zorganizowany Twój odpoczynek. Mieszkanie z podopiecznym nie oznacza nieprzerwanej pracy. Zgłoś również sytuację, w której nie możesz bezpiecznie wykonać uzgodnionej czynności, a z personelem ustal sposób zabezpieczenia potrzeb seniora.

Przy nagłym pogorszeniu stanu podopiecznego szukaj odpowiedniej pomocy medycznej bez uzależniania jej od dostępności agencji.

Szkolenia oraz informacja o zakresie poradnika

W naszym szkoleniu oferujemy 18 godzin pielęgniarstwa oraz naukę niemieckiego z elementami komunikacji medyczno-opiekuńczej. Sprawdź szkolenia, a sposób pomocy konkretnemu podopiecznemu ustal z personelem opieki i swoim koordynatorem.

Tekst ma charakter informacyjny. Nie zastępuje oceny lekarskiej, pielęgniarskiej ani indywidualnego instruktażu. W profilaktyce odleżyn pierwszeństwo mają indywidualne zalecenia medyczne dla Twojego podopiecznego.